Czyszczenie uszu psa: kiedy, czym i jak to zrobić bezpiecznie?

Aktualizacja: październik 20269 min czytania

Zdrowe, różowe ucho bez zapachu często w ogóle nie wymaga czyszczenia, a zbyt częste czyszczenie może je podrażnić. Gdy w uchu widać woskowinę albo brud, wlej do przewodu płyn do uszu dla psów, wymasuj nasadę ucha, pozwól psu potrząsnąć głową i przetrzyj ucho wacikiem tylko tak głęboko, jak sięga Twój palec. Ucha, które jest czerwone, boli albo brzydko pachnie, nie czyść sam, tylko pokaż je weterynarzowi.

Spis treści9 sekcji

Zdrowe ucho psa często w ogóle nie wymaga czyszczenia

Zanim sięgniesz po płyn, unieś psu małżowinę, zajrzyj do środka i powąchaj ucho. Zdrowe ucho ma różową skórę, nie pachnie nieprzyjemnie i nie widać w nim grudek brudu. Odrobina jasnej woskowiny jest normalna.

Amerykańska sieć szpitali weterynaryjnych VCA i brytyjska organizacja PDSA, która prowadzi bezpłatne lecznice dla zwierząt, piszą, że wiele psów ze zdrowymi uszami nie potrzebuje regularnego czyszczenia. Według podręcznika weterynaryjnego Merck zdrowy przewód słuchowy ma też własny mechanizm oczyszczania: naskórek, który go wyściela, stopniowo się przemieszcza i wynosi z sobą zanieczyszczenia.

Amerykański związek kynologiczny American Kennel Club (AKC) i VCA ostrzegają, że zbyt częste czyszczenie może podrażnić przewód słuchowy i doprowadzić do zapalenia ucha.

Przewód słuchowy psa skręca pod kątem, jak litera L

Przewód słuchowy psa biegnie od małżowiny pionowo w dół, a potem skręca poziomo aż do błony bębenkowej. Za błoną leżą ucho środkowe i ucho wewnętrzne, które odpowiada za słuch i za równowagę.

Przez to zagięcie woda i brud wydostają się z ucha psa trudniej niż z prostego przewodu. Patyczek higieniczny wsunięty w głąb wpycha woskowinę dalej, do poziomej części przewodu, a VCA ostrzega, że może też zranić przewód albo przebić błonę bębenkową. Niczego nie wkładaj psu do ucha głębiej, niż sięga Twój palec.

Zbliżenie na pysk beagle'a z długim, opadającym uchem, pies z nosem przy ziemi wącha trawę — Długie ucho beagle'a zakrywa wejście do przewodu słuchowego, dlatego w środku łatwo zatrzymują się ciepło i wilgoć.

Psy z opadającymi uszami chorują na zapalenie ucha częściej niż psy o stojących uszach

Naukowcy z brytyjskiego programu badawczego VetCompass, który zbiera dokumentację z przychodni weterynaryjnych, przeanalizowali dane 22 333 losowo wybranych psów, które w 2016 roku były pod opieką przychodni w Wielkiej Brytanii. U 7,3% z nich weterynarze rozpoznali w tym roku zapalenie ucha zewnętrznego.

Psy ras o uszach zwisających miały około 1,76 raza większe ryzyko zapalenia ucha niż psy ras o uszach stojących. W porównaniu z mieszańcami ryzyko było 5,87 raza większe u bassetów, 2,54 raza u beagli i 2,23 raza u golden retrieverów. Badanie pokazało, które psy częściej chorują, ale nie sprawdzało, czy częstsze czyszczenie uszu chroni je przed zapaleniem.

Jaki to pies	Jak dbać o jego uszy
Pies z długimi, opadającymi albo owłosionymi uszami (basset, cocker spaniel, beagle)	Zaglądaj mu do uszu regularnie, na przykład przy czesaniu, i czyść je, gdy zbiera się w nich woskowina.
Pies, który często pływa albo jest często kąpany	Po każdym pływaniu i kąpieli osusz mu uszy, a czyść je, gdy zobaczysz w nich brud.
Pies z nawracającym zapaleniem ucha	Czyść mu uszy tak często, jak zaleci weterynarz, zwykle najpierw codziennie, a z czasem raz lub dwa razy w tygodniu.
Pies w trakcie leczenia ucha	Czyść mu uszy według zaleceń weterynarza, często codziennie albo co drugi dzień. Krople podaj około 15 minut po czyszczeniu albo w odstępie, który poda weterynarz, bo niektóre płyny do uszu osłabiają działanie leków.

Rudy cocker spaniel z długimi, falowanymi uszami patrzy w obiektyw, w tle rozmyta woda — Cocker spaniel należy do ras o ciężkich, owłosionych uszach. Po pływaniu osusz takiemu psu wnętrze małżowiny.

Do czyszczenia uszu wystarczą płyn dla psów, waciki i smakołyki

Przygotuj płyn do uszu dla psów, najlepiej polecony przez weterynarza, waciki z naturalnej bawełny albo gaziki, ręcznik, jednorazowe rękawiczki i smakołyki. Gaziki, inaczej niż wata, nie zostawiają w uchu włókien. Płyn powinien mieć temperaturę pokojową.

Czego nie wlewać i nie wkładać psu do ucha	Dlaczego
Woda utleniona	Drażni skórę przewodu słuchowego, a używana dłużej może uszkodzić ucho.
Alkohol i spirytus	Drażnią przewód słuchowy, najmocniej wtedy, gdy ucho jest już zaognione.
Ocet i domowe mieszanki	Skóra wyściełająca przewód puchnie od nich i wydziela więcej wydzieliny, co sprzyja zakażeniom.
Stare krople z poprzedniego leczenia	Mogą podrażnić ucho albo uszkodzić błonę bębenkową.

Przed tymi środkami ostrzegają AKC, VCA, PDSA, portal weterynaryjny PetMD i podręcznik Merck.

Oliwa z oliwek według PDSA nie zaszkodzi uszom psa, ale brudzi, trzeba ją podawać strzykawką albo zakraplaczem i ogrzać do temperatury ciała psa, nie cieplej. Podręcznik Merck dodaje, że do czyszczenia uszu weterynarze często proponują aptekowy roztwór soli fizjologicznej do przemywania oczu. Zapytaj weterynarza, czy ten roztwór pasuje do uszu Twojego psa.

Czyszczenie uszu psa krok po kroku

Czyść psu uszy w łazience albo na dworze, gdy pies jest spokojny, bo po wlaniu płynu pies potrząsa głową i rozpryskuje płyn dookoła.

Posadź psa tak, żeby nie mógł się cofnąć. Małego psa weź na kolana. Przy średnim psie usiądź na podłodze i posadź go przed sobą, tyłem do siebie, z zadem między Twoimi nogami. Dużego psa posadź zadem w kącie pokoju. Jeśli pies się wierci, poproś drugą osobę, żeby go objęła.
Unieś ucho i wlej płyn. Jedną ręką chwyć koniec ucha i delikatnie unieś je pionowo, żeby wyprostować pionową część przewodu słuchowego. Drugą ręką ściśnij butelkę, aż płyn wypełni przewód, zwykle wystarcza jedno mocne ściśnięcie. Końcówka butelki nie powinna dotykać ucha, bo bakterie z ucha mogą przejść do płynu.
Masuj nasadę ucha przez około 30 sekund. Nasada ucha to miejsce na głowie psa tuż pod małżowiną, gdzie pod skórą wyczujesz twardą rurkę przewodu. Masuj je palcami wolnej ręki, aż usłyszysz chlupotanie płynu.
Puść ucho i pozwól psu potrząsnąć głową. Pies wyrzuci wtedy z ucha resztę płynu, a rozpuszczony brud przesunie się bliżej wyjścia z przewodu. Osłoń się ręcznikiem.
Wytrzyj wacikiem wnętrze małżowiny i wejście do przewodu. Nie wsuwaj wacika głębiej, niż sięga Twój palec. Jeśli wacik wychodzi brudny, powtórz kroki 2-5, przy dużej ilości woskowiny nawet trzy albo cztery razy.
Nagródź psa i wyczyść drugie ucho. Jeśli w trakcie czyszczenia pies piszczy albo odsuwa głowę, jakby go bolało, przerwij i pokaż ucho weterynarzowi.

Psa, który nie znosi czyszczenia uszu, oswajaj w krótkich sesjach

Wiele psów nie lubi, gdy płyn leje się im do ucha. Jeśli jednak pies dopiero od niedawna odsuwa głowę, gdy dotykasz mu ucha, najpierw pokaż ucho weterynarzowi, bo według AKC tak zachowuje się pies, którego ucho boli. Zdrowego psa oswajaj powoli, w krótkich sesjach i ze smakołykami, a przerwij, gdy pies zacznie panikować.

Przy głaskaniu dotknij psu ucha, potem unieś mu małżowinę i zajrzyj do środka, za każdym razem dając smakołyk.
Gdy pies spokojnie znosi te ćwiczenia, przetrzyj mu wnętrze małżowiny suchym wacikiem, a płyn wlej dopiero wtedy, gdy pies przestanie odsuwać głowę przy przecieraniu.

Psa, który wyrywa się na widok butelki, możesz czyścić sposobem z podręcznika Merck, bez wlewania płynu. Nasącz płynem wacik i wsuń go lekko do wejścia przewodu, tak żeby wystawał. Wymasuj nasadę ucha, wyjmij wacik i powtarzaj z nowymi, aż któryś wyjdzie czysty. Krew na waciku oznacza podrażniony przewód, więc wtedy przerwij i pokaż ucho weterynarzowi.

Dłoń z bransoletką dotyka ucha uśmiechniętego golden retrievera, który patrzy w obiektyw — Pies, któremu codziennie spokojnie dotykasz uszu, łatwiej zniesie później czyszczenie uszu płynem.

Tak samo, krok po kroku i ze smakołykami, oswajasz psa z cążkami, gdy zastanawiasz się, jak obciąć pazury psu, który się boi.

Po kąpieli i pływaniu osusz psu wnętrze małżowiny

Woda, która zostaje w przewodzie słuchowym, sprzyja zapaleniu ucha, dlatego AKC i podręcznik Merck radzą nie dopuszczać jej do uszu podczas kąpieli. Psu z opadającymi uszami możesz na czas kąpieli i suszenia włożyć do wejścia każdego ucha kulkę waty, tak żeby wystawała, i wyjąć ją zaraz po wysuszeniu psa.

Uszy osusz osobno, nawet gdy reszta sierści schnie sama: unieś psu małżowinę i wytrzyj jej wnętrze wacikiem albo miękką ściereczką. To, jak wysuszyć psa po kąpieli, zależy głównie od rodzaju jego sierści. Psu, który często pływa, weterynarz może polecić płyn wysuszający przewód słuchowy.

Beagle z długimi, opadającymi uszami siedzi na tle zielonych krzewów i patrzy w bok — Pod opadającym uchem woda wysycha wolno, dlatego po kąpieli i pływaniu unieś psu ucho i wytrzyj wnętrze małżowiny.

Kiedy iść z psem do weterynarza

Zapalenie ucha należy do najczęstszych zakażeń u psów i może się zdarzyć psu każdej rasy, więc to nie Twoja wina. Chorego ucha nie czyść sam, bo AKC ostrzega, że czyszczenie zakażonego ucha częściej szkodzi, niż pomaga.

Przed wizytą też nie czyść ucha, chyba że weterynarz zaleci inaczej, bo weterynarz musi zobaczyć ucho nieoczyszczone i pobrać z niego próbkę. Umów wizytę, jeśli zauważysz któryś z tych objawów:

Z ucha czuć przykry zapach albo wypływa z niego ciemna lub żółtawa wydzielina. Tak zwykle objawia się zapalenie ucha wywołane przez bakterie albo drożdżaki, ale podobne objawy daje świerzbowiec uszny, czyli roztocza w uchu, częstsze u szczeniąt. Od przyczyny zależy lek, więc VCA odradza kupowanie kropli na własną rękę. Samo czyszczenie nie usunie żadnej z tych przyczyn. Gdy pies śmierdzi mimo kąpieli, źródłem zapachu bywa właśnie chore ucho.
Skóra w uchu jest czerwona lub opuchnięta albo pies nie daje dotknąć ucha. To objawy stanu zapalnego, a podręcznik Merck ostrzega, że płyn, który nie drażni zdrowego ucha, może podrażnić ucho zaognione.
Pies często potrząsa głową albo drapie ucho łapą. Tak pies próbuje pozbyć się wydzieliny albo ciała obcego, na przykład kłosa trawy. Kłos w uchu weterynarz usuwa pod otoskopem, czyli lampką z powiększeniem.
Pies przechyla głowę na bok, chodzi niepewnie albo gorzej słyszy. Zapalenie mogło wtedy przejść z ucha zewnętrznego do ucha środkowego lub wewnętrznego. Z takim psem idź do weterynarza od razu.

Zanim weterynarz przepisze psu krople do uszu, zwykle sprawdzi otoskopem, czy błona bębenkowa jest cała, bo według VCA i podręcznika Merck przy pękniętej błonie niektóre leki mogą uszkodzić psu słuch.

FAQ

Czy psu powinno się czyścić uszy?

Psu ze zdrowymi uszami nie trzeba czyścić uszu regularnie, tylko wtedy, gdy zbiera się w nich woskowina albo brud.

Jak domowym sposobem wyczyścić psu uszy?

W domu najbezpieczniej wyczyścisz psu uszy płynem do uszu dla psów i wacikiem albo gazikiem. Jeśli nie masz płynu, a ucho jest tylko lekko przybrudzone, przetrzyj psu samo wnętrze małżowiny suchym wacikiem albo chusteczką do uszu dla psów.

Co jest najlepsze do czyszczenia uszu psa?

Najlepszy jest płyn do uszu dla psów dobrany przez weterynarza do stanu uszu Twojego psa.

Jak często czyścić psu uszy?

Psu ze zdrowymi uszami oglądaj uszy mniej więcej raz w miesiącu, jak radzi PetMD. Chore ucho czyść tak często, jak zaleci weterynarz.

Kiedy weterynarz czyści psu uszy w znieczuleniu?

Weterynarz bada i czyści psu uszy po podaniu leku uspokajającego, czyli w sedacji, albo w znieczuleniu ogólnym, gdy ucho tak boli, że pies nie daje go zbadać, albo gdy w przewodzie jest dużo wydzieliny. Dermatolodzy weterynaryjni z Wielkiej Brytanii i USA piszą w przeglądzie z 2004 roku, że cały przewód da się dokładnie przepłukać tylko w znieczuleniu.

Źródła

Czysty Pies to poradnik, a nie porada weterynaryjna. Jeśli pies ma zmiany na skórze, świąd, ból albo coś Cię niepokoi, skonsultuj się z lekarzem weterynarii.

Więcej w dziale „Oczy i uszy”

Zacieki pod oczami u psa: skąd się biorą i jak je ograniczyć?
Zacieki pod oczami u psa barwi porfiryna z łez. Czym przemywać sierść pod okiem, czego nie używać przy oczach psa i kiedy iść do weterynarza.