Zacieki pod oczami u psa: skąd się biorą i jak je ograniczyć?

Rdzawy kolor zacieków pochodzi z barwnika w psich łzach

Porfiryny to barwniki z żelazem z rozkładu starych czerwonych krwinek, które pies wydala ze łzami, śliną i moczem. Gdy łzy stale moczą sierść pod okiem, porfiryny barwią włosy na różowo, rudo albo brązowo. Porfiryny ma każdy pies, ale przebarwienie widać głównie na jasnej sierści, na przykład u maltańczyków, bichonów, shih tzu i białych pudli.

Sama rdzawa sierść nie szkodzi psu, ale skóra, która długo jest mokra od łez, łatwiej się podrażnia, może nieprzyjemnie pachnieć, a czasem dochodzi w niej do zakażenia.

Zacieki pojawiają się, gdy łez jest za dużo albo nie mają którędy odpłynąć

Nadmiar łez odpływa do nosa kanalikiem nosowo-łzowym, czyli cienkim przewodem, którego ujście leży w wewnętrznym kąciku oka. Nadmierne łzawienie (epifora) to objaw, a nie osobna choroba.

Jeśli kanalik nosowo-łzowy jest zatkany, weterynarz może go przepłukać solą fizjologiczną, u psa zwykle w znieczuleniu.

Część psów z płaskim pyskiem łzawi przez całe życie z powodu budowy głowy. Jeśli weterynarz nie znajdzie choroby oka, przebarwienie nie szkodzi takiemu psu, a codzienna higiena je ogranicza.

Codzienne przemywanie sierści pod okiem ogranicza nowe przebarwienia

Rdzawe smugi pod oczami białego psa łatwo wziąć za brud. Przemywanie zmywa z sierści świeże łzy i wydzielinę, ale nie wybieli włosów, które już zbrązowiały: te odrosną albo groomer je przytnie. Amerykański serwis o zdrowiu zwierząt PetMD, sprawdzany przez weterynarzy, radzi przecierać okolice oczu co najmniej dwa razy dziennie.

1. Weź osobny wacik albo płatek dla każdego oka. Patyczki kosmetyczne i szorstka ściereczka mogą podrażnić oko.
2. Zwilż wacik płynem. Nadaje się sterylna sól fizjologiczna bez dodatków, płyn do przemywania oczu dla psów polecony przez weterynarza albo woda, która gotowała się co najmniej minutę, a potem ostygła.
3. Zaschniętą wydzielinę w kąciku oka najpierw zmiękcz. Przyłóż do niej na chwilę wilgotny wacik, potem delikatnie ją zetrzyj.
4. Przecieraj sierść od wewnętrznego kącika oka w stronę ucha. Nie rozchylaj psu powiek, bo myjesz sierść, a nie oko.
5. Osusz sierść pod okiem czystym ręcznikiem albo suchym płatkiem. PetMD radzi osuszać pysk po każdym przemyciu, a VCA, amerykańska sieć szpitali weterynaryjnych, utrzymywać okolicę oka w suchości.

Pamiętaj o pysku także wtedy, gdy sprawdzasz, jak wysuszyć psa po kąpieli.

Jeśli pies odwraca głowę na widok wacika, ucz go przez kilka dni: najpierw niech obwącha wacik za smakołyk, potem przytrzymaj mu delikatnie głowę na kilka sekund, a pyska dotknij wacikiem dopiero w kolejnych dniach. Gdy pies się wyrywa, przerwij i spróbuj później.

Większość domowych sposobów na zacieki nie ma poparcia weterynarzy

Według VCA żaden domowy ani sklepowy środek na zacieki nie działa w każdym przypadku, a część może zaszkodzić oczom.

Tekst AKC o zaciekach, w którym nie wypowiada się weterynarz, podaje przepis na rozcieńczoną wodę utlenioną, ale weterynarz dr Gabre Denton w poradniku AKC o przemywaniu oczu i VCA każą jej przy oczach psa unikać. Nie używaj jej, bo pies może szarpnąć głową i płyn dostanie się do oka.

Borasol to apteczny, 3-procentowy roztwór kwasu bornego dla ludzi. Jego ulotka w urzędowym Rejestrze Produktów Leczniczych podaje wprost, że leku nie stosuje się do oczu ani doustnie, a długie stosowanie grozi przewlekłym zatruciem. Pies może zlizać płyn z pyska, więc nie używaj Borasolu przy oczach psa bez zgody weterynarza.

Preparatów na zacieki z antybiotykiem nie stosuj bez weterynarza. W 2014 roku amerykańska Agencja Żywności i Leków (FDA) ostrzegła producentów takich środków z tylozyną, sprzedawanych bez recepty jako kosmetyk, a według VCA weterynarze nie zalecają już małych dawek antybiotyków na zacieki, bo sprzyjają powstawaniu bakterii odpornych na leki.

Krótko przycięta sierść wokół oczu mniej drażni oko i szybciej schnie

Długie włosy przy kąciku oka nasiąkają łzami i drażnią oko, dlatego weterynarze radzą przycinać je krótko nożyczkami z zaokrąglonymi końcami. Jeśli pies się wierci, poproś o to groomera, czyli psiego fryzjera.

Sklejonej łzami sierści przy oku nie rozczesuj grzebieniem, tylko zmiękcz ją wilgotnym wacikiem albo oddaj groomerowi do wycięcia. Sposoby, jak rozczesać kołtuny u psa, stosuj na tułowiu.

Ludzkie krople do oczu podawaj psu tylko na zlecenie weterynarza

Popularne ludzkie krople na swędzenie i zaczerwienienie oczu często zawierają tetrahydrozolinę, substancję obkurczającą naczynia krwionośne, która może zaszkodzić psu, zwłaszcza po połknięciu. Ludzkie krople przeciwalergiczne raczej psu nie pomogą, a mogą zaszkodzić, bo zaczerwienione oko u psa częściej wynika z suchego oka, czyli choroby, w której oko wytwarza za mało łez, albo z wad powiek i rzęs niż z alergii.

Wyjątkiem od zasady „żadnych ludzkich preparatów przy oczach psa” jest sterylna sól fizjologiczna bez dodatków. Sztuczne łzy z apteki weterynarz może zalecić psu, u którego rozpozna suche oko.

Dieta bywa jednym z czynników, ale na karmy przeciw zaciekom brakuje mocnych dowodów

AKC wymienia dietę wśród możliwych przyczyn zacieków, bo alergia pokarmowa może nasilać łzawienie, choć według serwisu konsultacji weterynaryjnych online Vetster zdarza się ona u psów rzadziej niż alergia na pchły, pyłki czy kurz.

W badaniu z 2026 roku w naukowym czasopiśmie „Animals” 40 bichonów i pudli przez 28 dni jadło karmę z dodatkiem 0,5% jednego z trzech ziół medycyny chińskiej albo bez dodatku. Trzej oceniający, którzy nie wiedzieli, co je który pies, punktowali przebarwienie sierści pod oczami i ocenili grupy z ziołami o 38-49% niżej niż grupę bez dodatku.

To jedno krótkie badanie na małej grupie psów, a trzech autorów pracuje w firmie z branży zoologicznej, która dostarczyła produkty. Jeśli zacieki pojawiły się po zmianie karmy albo pies ma też swędzącą skórę, zapytaj weterynarza, jak sprawdzić alergię pokarmową, zanim sam zmienisz karmę.