Jak rozczesać kołtuny u psa?

Kołtuny powstają z luźnych włosów, zwłaszcza tam, gdzie sierść się ociera

Kołtun zaczyna się od kilku luźnych włosów, które zostają w sierści, zamiast z niej wypaść. Taki mały supeł łapie kolejne włosy, brud i wilgoć, więc z czasem robi się coraz większy i twardszy. Najszybciej kołtunią się psy z długą, kręconą albo gęstą sierścią, ale według amerykańskiego serwisu weterynaryjnego PetMD kołtun może się zrobić każdemu rzadko czesanemu psu.

W polskim słownictwie groomerskim kołtun i filc to dwie różne rzeczy. Kołtun to splątany włos okrywowy, czyli dłuższy włos tworzący wierzchnią warstwę sierści. Filc powstaje z podszerstka, czyli krótkiego, miękkiego włosa ukrytego pod włosem okrywowym. Zbity podszerstek układa się w twarde płaty, które odcinają skórze dopływ powietrza.

Według PetMD kołtuny często zaczynają się tam, gdzie sierść ociera się o obrożę, szelki, legowisko albo o inną część ciała psa. Przy każdym czesaniu sprawdź psu sierść między palcami, wokół ogona i na zadzie, na szyi i klatce piersiowej pod obrożą i szelkami, pod pachami i po wewnętrznej stronie łap oraz za uszami. Nie zostawiaj psu szelek na cały dzień, tylko zdejmuj je po spacerze.

Kołtunów przybywa też wtedy, gdy psa swędzi skóra i pies często się liże albo drapie. Gdy trwa linienie psa, luźny podszerstek zostaje uwięziony w wierzchniej warstwie sierści i zbija się w filc. U niektórych ras sierść szczeniaka kołtuni się łatwiej niż sierść dorosłego psa: według amerykańskiego związku kynologicznego American Kennel Club (AKC) yorkshire teriera między 6. a 18. miesiącem życia, gdy zmienia sierść na dorosłą, trzeba czesać codziennie.

Mokra sierść plącze się łatwiej niż sucha, więc po kąpieli, deszczu albo pływaniu osusz psa, dociskając ręcznik do sierści zamiast nim trzeć. Sprawdź też, jak wysuszyć psa po kąpieli.

Kołtuny bolą psa, bo ciągną skórę przy każdym ruchu

Rosnący kołtun ciągnie sąsiednie włosy, a razem z nimi skórę. Według PetMD pies może przez to czuć ból, gdy chodzi, kładzie się albo gdy go dotykasz.

Pod kołtunem skóra słabo schnie, a zatrzymana wilgoć i brud według PetMD i AKC sprzyjają podrażnieniom i infekcjom skóry. Amerykańskie Towarzystwo Zapobiegania Okrucieństwu wobec Zwierząt (ASPCA) dodaje, że psy ze skołtunioną, brudną sierścią są podatne na hot spoty, czyli ostre, wilgotne zapalenie skóry. Weterynarze z ASPCA w czasopiśmie „Frontiers in Veterinary Science” (2022) łączą też długo nieusuwane kołtuny z nawracającymi zapaleniami uszu i oczu oraz z pasożytami.

W skrajnych przypadkach kołtun, którego nikt długo nie usuwa, oplata łapę jak opaska uciskowa: uciska naczynia krwionośne i limfatyczne, łapa puchnie, a obrzęk zaciska kołtun jeszcze mocniej. W opisie serii takich przypadków w czasopiśmie „Veterinary Radiology & Ultrasound” (2021) zdjęcia rentgenowskie u wszystkich psów pokazały zmiany w skórze i tkankach pod nią, a w ponad połowie łap także w kościach.

Regularne szczotkowanie aż do skóry zapobiega kołtunom

Kołtunom łatwiej zapobiec, niż je rozczesać, bo mały supeł wyczesany od razu nie zdąży się zbić. Jak często szczotkować psa, zależy od rodzaju jego sierści.

Do czesania przydadzą się trzy narzędzia. Szczotka pudlówka, czyli szczotka z krótkimi, gęstymi drucikami wygiętymi tak, żeby nie kłuły skóry, rozdziela splątane włosy. Szczotka z włosiem, czyli szczotka z gęstym, miękkim włosiem, podobna do szczotki do włosów, na koniec wygładza sierść.

Psu z gęstym podszerstkiem w czasie linienia przydadzą się też grabie do podszerstka, czyli grzebień z jednym lub dwoma rzędami długich, rzadkich zębów, który wyciąga luźny podszerstek.

Czesz psa pasmo po paśmie: odgarnij ręką wierzchnią sierść, przeczesz odsłonięte pasmo aż do skóry, a potem przesuń rękę kawałek dalej. Czesanie po samym wierzchu wygładza sierść, ale kołtun przy skórze dalej rośnie. U psa z podszerstkiem wyczesuj zarówno włos okrywowy, jak i podszerstek.

Kołtun rozczesuj na sucho, od końcówek w stronę skóry

W domu rozczesuj tylko kołtun, który przejdzie prosty test. Kołtun jest mały i luźny, czyli wsuniesz pod niego palec, a skóra pod nim nie jest czerwona ani wilgotna. Jeśli kołtun przylega ciasno do skóry, oddaj psa groomerowi, czyli psiemu fryzjerowi.

Przygotuj metalowy grzebień o szerokim rozstawie zębów, szczotkę pudlówkę i preparat dla psów ułatwiający rozczesywanie, w sprayu albo jako odżywkę bez spłukiwania. Według PetMD taki preparat sprawia, że włosy stają się śliskie i łatwiej się rozdzielają. Miej też pod ręką smakołyki, żeby nagradzać psa za spokojne stanie przy czesaniu.

1. Usiądź z psem tam, gdzie oboje jesteście spokojni. Czesz psa po kilka minut i rób częste przerwy, żeby się nie zestresował. Jeśli kołtunów jest kilka, rozczesuj je po jednym i rozłóż pracę na kilka krótkich sesji.
2. Spryskaj kołtun preparatem ułatwiającym rozczesywanie. Odczekaj tyle, ile podaje etykieta preparatu.
3. Przytrzymaj kołtun u nasady, przy samej skórze. Chwyć kciukiem i palcem wskazującym włosy między kołtunem a skórą. Wtedy szarpnięcie grzebienia przejmują Twoje palce, a nie skóra psa.
4. Rozluźnij kołtun palcami. Rozdzielaj go na coraz mniejsze pasma, tak jak rozplątuje się węzeł na sznurówce.
5. Rozczesuj pasma od końcówek w stronę skóry. Zacznij od zewnętrznej części kołtuna i czesz krótkimi, delikatnymi ruchami, za każdym razem trochę bliżej skóry. Jeśli kołtun nie daje się rozdzielić z jednej strony, zacznij czesać z drugiej.
6. Na koniec przeczesz to miejsce grzebieniem aż do skóry. Gdy grzebień przechodzi przez sierść bez oporu, kołtun jest rozczesany.

AKC przestrzega, żeby pudlówki nie dociskać, bo mocny nacisk sprawia psu dyskomfort. Jeśli pies po kilku minutach zaczyna gryźć szczotkę, to znak, że czas na przerwę.

Jeśli nie masz preparatu do rozczesywania, sprawdź, jak działa mąka ziemniaczana na kołtuny u psa i kiedy lepiej jej nie używać.

Nie wycinaj kołtunów nożyczkami. Kołtun leży tuż przy skórze, a w zbitej sierści trudno zobaczyć, gdzie kończy się włos, a zaczyna skóra. Wystarczy, że pies szarpnie się w złym momencie, i zamiast kołtuna przetniesz mu skórę. Według PetMD groomerzy usuwają ciasne kołtuny maszynką, a nie nożyczkami.

Nie ciągnij za kołtun i nie próbuj go rozerwać, bo każde szarpnięcie ciągnie psa za skórę. Nie kąp też psa, dopóki ma kołtuny. Woda ich nie rozpuszcza, a mokre, splątane włosy zbijają się mocniej, więc po wyschnięciu kołtun zwykle jest trudniejszy do rozczesania niż przed kąpielą.

Ciasne i duże kołtuny oraz filc zostaw groomerowi

Według PetMD w domu rozczesuje się tylko małe, luźne kołtuny. Psa trzeba zabrać do groomera, gdy:

• kołtun jest przy oczach, uszach, narządach płciowych albo przy odbycie;
• pies przy czesaniu piszczy, kłapie zębami albo się wyrywa (wtedy od razu przerwij czesanie);
• kołtun przylega ciasno do skóry;
• kołtuna nie da się rozdzielić mimo delikatnego czesania;
• kołtuny albo filc zajmują dużą część ciała psa.

Przy kołtunach na dużej części ciała PetMD radzi też pokazać psa weterynarzowi. Groomer zwykle goli skołtunione miejsca maszynką.

Psa z gęstym podszerstkiem według AKC warto golić tylko wtedy, gdy skóra pod kołtunami nie schnie, bo golenie niszczy włos okrywowy, zwiększa ryzyko oparzeń słonecznych i uszkadza podszerstek, który zimą chroni psa przed chłodem. Po goleniu chroń więc psa latem przed ostrym słońcem, a zimą przed zimnem.